Trafik kazaları, hem maddi hem manevi açıdan yıkıcı sonuçlar doğurur. Zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS), Karayolları Trafik Kanunu (KTK) ve Türk Borçlar Kanunu, mağdurlara birden fazla tazminat yolu açar. Doğru yolu seçmek için tazminat kalemlerini, başvuru sürecini ve süreleri iyi bilmek gerekir.
Tazminat Kalemleri
1. Tedavi Giderleri
Belgelenmiş tedavi masrafları (özel hastane farkı, fizyoterapi, protez, ortez, ilaç) SGK tarafından karşılanmayan kısımlar için ZMSS sigortasından talep edilebilir. Belgesiz tedavi giderleri Yargıtay'ın yerleşik içtihatları gereği TBK m. 54 kapsamında değerlendirilir.
2. Geçici İş Göremezlik Tazminatı
Yaralanan kişinin iyileşme süresince çalışamamasından kaynaklanan gelir kaybıdır. ZMSS sigortacısı bu kalemden de sorumludur (Ankara BAM 26. HD E.2022/1235 K.2024/844).
3. Sürekli İş Göremezlik Tazminatı (Maluliyet)
Kaza sonucu kalıcı sağlık zararı oluşmuşsa, hesaplama aktüer bilirkişi raporu ile yapılır. Yargıtay'ın benimsediği yöntem: TRH 2010 Yaşam Tablosu + progresif rant + %1,8 teknik faiz. Maluliyet oranı, kaza tarihinde yürürlükteki Erişkinler İçin Engellilik Yönetmeliği'ne göre tespit edilir.
4. Bakıcı Gideri
Kazazedenin iyileşme süresince veya ömür boyu başkasının yardımına ihtiyaç duyması hâlinde bakıcı gideri talep edilir. ZMSS bu kalemden sorumludur.
5. Manevi Tazminat (TBK m. 56)
Çekilen acı, üzüntü ve yıpranma karşılığı talep edilir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre manevi tazminat:
- Bir ceza ya da malvarlığı zararının karşılığı değildir,
- Zarar görenin acısını yumuşatma ve tatmin amacı taşır,
- Tarafların sosyal ve ekonomik durumu, kusur, olayın özelliği gözetilerek hak ve nesafete göre belirlenir,
- Zenginleşme aracı olmamalıdır.
6. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
Ölümlü kazalarda; ölenin yaşamı boyunca destek olduğu kişiler (eş, çocuklar, anne-baba, fiilen destekleneceği ispatlanan kardeş vb.) bu tazminatı talep edebilir. Aktüer raporu, ölenin geliri ve destek oranı esas alınarak hazırlanır.
Sigortaya Başvuru — Dava Şartı (KTK m. 97)
1 Haziran 2015'ten sonra meydana gelen kazalarda, ZMSS sigortacısına dava açmadan önce yazılı başvuru zorunludur. Sigorta 15 gün içinde cevap vermez veya talebi karşılamazsa, mağdur Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye gidebilir. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre KTK m. 97'de sayılmayan belgelerin eksikliği dava şartını ortadan kaldırmaz (Ankara BAM 26. HD E.2022/1235 K.2024/844).
Zamanaşımı
KTK m. 109/1 uyarınca:
- Zarar ve fail öğrenildikten itibaren 2 yıl,
- Her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl.
Ancak KTK m. 109/2'ye göre kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa (örn. taksirle yaralama, taksirle öldürme), Ceza Kanunu'ndaki daha uzun süre tazminat davasına da uygulanır. Hukuk Genel Kurulu (E.2017/1709 K.2021/428) ve 17. HD, taksirle yaralama suçunda 8 yıllık ceza zamanaşımının tazminat davasında da geçerli olacağını benimsemiştir. Ceza davası açılmış olması veya mahkûmiyet aranmaz; eylemin suç teşkil etmesi yeterlidir.
Temerrüt ve Faiz
ZMSS sigortacısı, rizikonun ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde ödeme yapmazsa temerrüde düşer (KTK m. 99/1). Bu tarihten itibaren temerrüt faizi başlar. Başvuru yapılmamışsa dava tarihinden itibaren faiz işler (İst BAM 8. HD E.2021/2383 K.2025/468).
Müterafik Kusur ve İndirim
Mağdurun da kazada kusuru varsa (emniyet kemerinin takılmaması, alkol vb.) tazminattan indirim yapılır. Ancak indirim için zarar görenin davranışı ile artan zarar arasında uygun illiyet bağı kanıtlanmalıdır; soyut iddia indirim sebebi sayılmaz.
Süreç
- Kaza tespit tutanağı, sağlık raporları, gelir belgeleri ve fotoğraflar toplanır.
- ZMSS sigortacısına yazılı başvuru yapılır.
- 15 günlük süre sonunda sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da mahkemeye başvurulur.
- Adli Tıp veya üniversite raporuyla maluliyet, aktüer raporuyla tazminat tespit edilir.
- Karar sonrası temerrüt tarihinden işleyecek faiz ile tahsil yapılır.
İlgili sayfa: Tazminat & Trafik Avukatı.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut dosyanız için bir avukata danışmanız tavsiye edilir.