Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın hukuki ve mali tüm sonuçlarında anlaşması halinde başvurulan, kısa sürede sonuçlanan boşanma türüdür. Bu davanın merkezinde boşanma protokolü bulunur. Protokol, hâkimin onayı ile mahkeme kararı niteliği kazandığı için, içeriğindeki en küçük bir eksiklik dahi sonradan büyük hukuki sorunlara yol açabilir.
Anlaşmalı Boşanmanın Yasal Koşulları
TMK m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma için:
- Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması,
- Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi,
- Eşlerin hâkim huzurunda boşanma iradelerini bizzat beyan etmeleri,
- Hâkimin protokolü, özellikle çocukların menfaatleri açısından uygun bulması gerekir.
Protokolde Bulunması Gereken Hükümler
1. Tarafların Kimlik Bilgileri
Protokolde her iki eşin ad–soyad, T.C. kimlik numarası, doğum tarihi, baba adı ve adres bilgileri eksiksiz yer almalıdır.
2. Boşanma İradesinin Açık Beyanı
"Taraflar evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı sebebiyle anlaşmalı olarak boşanmak istemektedir" şeklinde net bir ifade kullanılır.
3. Velayet Düzenlemesi
Müşterek çocuk var ise:
- Velayetin hangi eşe verileceği,
- Velayet sahibi olmayan eşin kişisel ilişki günleri (haftanın hangi günleri, dini bayramların hangi periyotları, yaz tatilinin hangi haftaları),
- Eğitim, sağlık ve önemli yaşam kararlarında ortak değerlendirme yapılıp yapılmayacağı.
4. Nafaka Düzenlemesi
- İştirak nafakası: Çocuk için ödenecek aylık tutar ve artış hükmü (örn. her yıl TÜFE oranında),
- Yoksulluk nafakası: Eş için talep ediliyorsa tutar ve artış hükmü; talep edilmiyorsa açıkça "yoksulluk nafakası talep edilmemektedir" ifadesi.
5. Maddi ve Manevi Tazminat
Taraflar maddi–manevi tazminat talep etmediklerini ya da anlaştıkları tutarı açıkça belirtmelidir. Belirtilmeyen taleplerden vazgeçilmiş sayılır.
6. Mal Paylaşımı / Mal Rejiminin Tasfiyesi
Bu kısım protokolün en sık eksik kalan bölümüdür. Hem taşınır–taşınmaz mallar, hem banka mevduatları, araçlar, ziynet eşyaları, ev eşyaları, kira gelirleri tek tek listelenmelidir. "Tarafların birbirlerinden mal rejimi tasfiyesinden kaynaklı herhangi bir alacağı yoktur" gibi bir ibare ile genel feragat yapılabilir; ancak sonradan ortaya çıkacak bir mal varlığı için dava hakkı saklı tutulabilir.
7. Soyadı
Kadın eş, boşanmadan sonra evlenmeden önceki soyadına dönmesi konusunda bilgilendirilmelidir. Kocasının soyadını kullanmaya devam etmek istiyorsa, bu husus da protokole işlenir ve mahkeme kararıyla hüküm altına alınır.
8. Yargılama Giderleri ve Vekalet Ücreti
Yargılama giderlerinin ve avukatlık ücretlerinin nasıl paylaşılacağı belirtilmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Ziynet eşyalarının atlanması: Düğünde takılan altınların kime ait olduğu protokole yazılmazsa sonradan ziynet alacağı davası açılabilir.
- Kira gelirleri ve şirket hisselerinin unutulması: Bu varlıkların paylaşımı veya feragati ayrıca belirtilmelidir.
- Belirsiz kişisel ilişki düzenlemesi: "Uygun zamanlarda" gibi muğlak ifadeler ileride uyuşmazlık yaratır. Tarih, saat ve teslim alma–verme yerleri net belirtilmelidir.
- Nafakanın artış hükmünün konmaması: Yıllar içinde sabit kalan nafaka, alım gücünün düşmesiyle anlamını yitirir. TÜFE veya başka bir endeks belirlenmesi önerilir.
- Yurt dışı çıkış izinlerinin atlanması: Velayet kendisine bırakılmayan eşin, çocuğun yurt dışına çıkışına izin verme yükümlülüğü ve buna ilişkin koşullar yazılmalıdır.
Protokol, hâkim onayından sonra mahkeme kararı niteliği kazandığı için "tamamlanmamış" hiçbir bölüm bırakılmamalıdır. Eksik yazılan her madde, sonradan ayrı bir dava açılması anlamına gelir.
Duruşma ve Sonrası
Anlaşmalı boşanma duruşmasında tarafların bizzat hazır bulunması ve hâkim huzurunda boşanma iradelerini beyan etmeleri zorunludur. Vekil ile temsil bu noktada mümkün değildir. Hâkim protokolü uygun bulursa boşanma kararı verilir. Karar, taraflara tebliğden itibaren 2 hafta içinde kesinleşir ve nüfusa işlenmesi 2-4 hafta daha sürer.
Sonuç
Anlaşmalı boşanma her ne kadar "kolay" gibi görünse de protokolün hukuken eksiksiz hazırlanması, çoğu zaman çekişmeli bir davadan daha fazla titizlik gerektirir. İleride hak kaybına uğramamak için protokolünüzü bir avukatla birlikte hazırlamanızı tavsiye ederiz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut dosyanız için mutlaka bir avukata danışınız.